نقشه راه ملی برای ثبت جهانی آسبادهای با تأکید بر همافزایی سه استان/ تشکیل ستاد استانی در خراسان جنوبی
نشست هماهنگی ثبت جهانی آسبادهای ایران با حضور معاون میراثفرهنگی کشور، مشاوران وزارتخانه، مدیران ارشد استانی و کارشناسان در استانداری خراسان رضوی برگزار شد تا با تجمیع ظرفیتها، این پرونده برای ارائه به یونسکو در دیماه امسال نهایی شود.
به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی، علی دارابی، قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی کشور، با تأکید بر اینکه ثبت جهانی آسبادها نمادی از ظرفیت تمدنی و علمی ایران است، تصریح کرد: بسیاری از دستاوردهای علمی جهان ریشه در میراث تاریخی ایران دارند. در مجموعه ۲۰ جلدی «اندیشه ایرانی»، به صراحت ذکر شده که نظام کشاورزی و مدیریت منابع آب و باد در ایران، عامل اصلی تابآوری و سرزندگی ایرانیان در برابر مهاجمانی همچون مغولان بوده است؛ این نظام در کنار زبان فارسی، ستون استمرار تمدن ماست.
قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی کشور با تأکید بر ضرورت تسریع در روند آمادهسازی پرونده گفت: باید چکلیست اقدامات تدوین و بهصورت مستمر پیگیری شود؛ در غیر این صورت دیگران در ثبت این آثار پیشدستی خواهند کرد. مشکل اصلی ما در کشور موضوع هماهنگی است و در این پرونده که سه استان درگیر هستند، استانداریهای خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان باید با مدیریت مستقیم، زعامت و هدایت کار را بر عهده بگیرند.
او افزود: منابع موجود پاسخگوی همه نیازها نیست، اما مشارکت مردم رکن اصلی موفقیت است. بدون پیوست اجتماعی و فرهنگی و حضور مردم، ثبت جهانی فایدهای ندارد. این نشستها باید هر سه ماه یکبار برگزار شود و پیوست رسانهای پروژه برای اقناع افکار عمومی و معرفی اهمیت این سرمایه ملی، در دستور کار جدی قرار گیرد.
نگاه جامعهمحور و بینالمللی به میراث آسباد
محمدحسن طالبیان، مشاور وزیر و مسئول پروندههای ثبت جهانی، با اشاره به تعامل دوساله با ایکوموس تأکید کرد: «یکوموس فراتر از بنا را میبیند و خواستار پژوهشهای جامع درباره نظام اقتصادی و اجتماعی آسبادهاست. باید روایت تاریخی این سازهها به عنوان بخشی از پیوندهای اجتماعی و همبستگی محلی به تصویر کشیده شود.
طالبیان همچنین با اشاره به دانش بومیِ ساخت سنگ مصنوعی از خاک در سیستان برای غلبه بر کمبود سنگ، آن را نشانه نبوغ ایرانی دانست و بر استفاده از فناوریهای نوین نظیر پهپاد برای مستندسازی تأکید کرد.
حجتالله ایوبی، مشاور عالی وزیر و رئیس مرکز امور بینالملل نیز ثبت آسبادها را اقدامی هوشمندانه برای تغییر نگاه جهانی دانست و گفت: یونسکو قصد دارد پیام دهد که آسبادها نه بناهای متروکه، بلکه سرمایههای زنده بشری هستند. این آثار در ذیل برنامه کلان “ایران؛ آغاز هر داستانی” به جهانیان معرفی خواهند شد.
استمرار راهبرد پروندههای زنجیرهای
علیرضا ایزدی، مدیرکل ثبت آثار وزارت میراثفرهنگی، با اشاره به موفقیتهای ۵ سال اخیر در افزایش کمی و کیفی ثبتهای جهانی، گفت: برای جبران عقبماندگیها، استراتژی ما حرکت به سمت پروندههای زنجیرهای است. پس از موفقیت ثبت کاروانسراهای ایران، پرونده آسبادها به عنوان دومین پروژه بزرگ زنجیرهای کشور در دستور کار است که با توجه به شاخصهای موجود، چشمانداز بسیار روشنی برای آن ترسیم شده است.
آزادسازی حرایم؛ پیششرط ثبت جهانی
محمد فرهادی، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان جنوبی، در این جلسه ضمن اعلام آمادگی کامل استان برای تکمیل پرونده ثبت جهانی، خواستار ورود وزارت راه و شهرسازی برای رفع موانع شد.
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان جنوبی گفت: برای آزادسازی حرایم آسبادها در فرصت بسیار محدود باقیمانده، وزارت راه و شهرسازی باید زمین معوض در اختیار قرار دهد تا بتوان ساختوسازهای غیرمجاز سنوات قبل را جمعآوری کرد. فرهادی همچنین اعلام کرد: بهمنظور تمرکز و تسریع در روند اجرایی، ستادی در استان به ریاست استاندار تشکیل خواهد شد تا تمامی دستگاههای اجرایی استان با هماهنگی کامل، پیگیر پرونده باشند.
خراسان جنوبی؛ مهد ۳۰۰ آسباد ایران
سید احمد برآبادی، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان جنوبی، با ارائه جزئیات فنی و تاریخی گفت: خراسان جنوبی به تنهایی ۳۰۰ آسباد دارد که حدود ۷۵ درصد کل آسبادهای ایران را شامل میشود.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان جنوبی افزود: قدیمیترین آسبادهایی که در منابع تاریخی از جمله توصیفهای دمشقی آمده، تا دوره پهلوی در خراسان جنوبی وجود داشته و این استان از مهمترین کانونهای تاریخی آسباد در کشور به شمار میرود.
او با بیان اینکه نهبندان زمانی ۹۵ رشته آسباد داشته و بزرگترین مجموعه آسبادهای ایران را در خود جای داده بود، اظهار کرد: آسبادهای خراسان جنوبی از نظر تنوع مکانیکی و نحوه انتقال نیرو از پره به سنگ، ویژگیهای منحصربهفردی دارند که آنها را از نمونههای مشابه متمایز میکند.
برآبادی همچنین با اشاره به یکی از نمونههای شاخص این میراث ارزشمند گفت: تنها آسبادی که سه کارکرد همزمان دارد، یعنی هم آسباد است، هم مرکز اقامتی و پذیرایی و هم آسیاب آبی، در خراسان جنوبی و در نزدیکی بیرجند قرار دارد؛ ظرفیتی که نشاندهنده پیوند میراث تاریخی با گردشگری و بهرهبرداری فرهنگی در استان است.