مسئول ثبت میراث معنوی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی گفت: مهارت پخت آش جوش‌وَره شهرستان قاینات، به‌عنوان یکی از جلوه‌های ارزشمند فرهنگ غذایی و دانش بومی منطقه، به دلیل برخورداری از ارزش‌های مردم‌شناختی و انتقال نسل‌به‌نسل، در فهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسید.
به گزارش روابط عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی، فریبا کاهنی اظهار کرد: آش جوش‌وَره از خوراک‌های سنتی شهرستان قاینات و روستاهای اطراف آن است که تهیه آن با بهره‌گیری از گیاهان خودرو و دانش بومی آشپزی، بخشی از فرهنگ غذایی و شیوه زندگی مردم این منطقه را بازتاب می‌دهد.
مسئول ثبت میراث معنوی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی افزود: این غذای محلی به‌ویژه در ایام نوروز و در دورهمی‌های خانوادگی و جمعی طبخ می‌شود و از جمله خوراک‌هایی است که پیوند میان طبیعت، معیشت، آیین‌های خانوادگی و سنت‌های دیرینه مردم منطقه را به نمایش می‌گذارد.
او درباره شیوه تهیه آش جوش‌وَره بیان کرد: ماده اصلی این خوراک، سبزی محلی موسوم به «سوزی» است که در فصل بهار در زمین‌های زعفران می‌روید. این سبزی پس از جمع‌آوری، همراه با پیاز، سیر و ادویه تفت داده می‌شود و در میان خمیری تهیه‌شده از آرد، آب و ادویه قرار می‌گیرد. سپس قطعات خمیرِ پُرشده در آش انداخته می‌شوند تا بپزند.
کاهنی ادامه داد: ویژگی شاخص این غذا، حجیم‌شدن خمیرها هنگام جوشیدن در آش است؛ به‌گونه‌ای که خمیرها پف می‌کنند و اصطلاحاً «وَره» می‌آیند. نام این خوراک نیز با همین ویژگی و شیوه پخت آن پیوند دارد.
مسئول ثبت میراث معنوی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی با اشاره به اهمیت ثبت این مهارت در فهرست میراث ناملموس کشور اظهار کرد: ارزش آش جوش‌وَره تنها به شیوه تهیه و مواد اولیه آن محدود نمی‌شود، بلکه دانش شناخت و استفاده از گیاهان محلی، مهارت آماده‌سازی مواد، شیوه پخت و جایگاه این خوراک در مناسبات اجتماعی و دورهمی‌های مردم، بخشی از ارزش‌های مردم‌شناختی آن را شکل می‌دهد.
او تأکید کرد: ثبت این مهارت، گامی در مسیر شناسایی و صیانت از فرهنگ غذایی خراسان جنوبی است؛ فرهنگی که در آن، شناخت طبیعت، استفاده از ظرفیت‌های بومی و شیوه‌های سنتی تهیه خوراک، بخشی از هویت تاریخی و اجتماعی جوامع محلی محسوب می‌شود.
کاهنی در پایان خاطرنشان کرد: برای پاسداشت فرهنگ غذایی و پیشینه ارزشمند خوراک‌های بومی استان، ضروری است از این میراث به‌جامانده از نیاکان حمایت کنیم و با معرفی، مستندسازی و ترویج آن، زمینه آشنایی نسل امروز با سنت‌های اصیل منطقه را فراهم آوریم. ثبت ملی مهارت پخت آش جوش‌وَره نیز فرصتی برای تقویت این پیوند فرهنگی و انتقال این دانش ارزشمند به نسل‌های آینده است.