علم مهم ترين وسيله در اجراي مراسم سوگواري محرم به شمار مي رود در هر يك از نقاط استان هر يك از علم ها را به نشانه امام حسين (ع) و اصحابش نامگذاري كرده و هر علم را نمادي از آن شخصيت مي پندارند.
مراسم علم بندان يا عقد علم در بیرجند و برخی مناطق دیگر استان در غروب آخرین روز ماه ذی الحجه انجام می شود که نشانه شروع مراسم ماه محرم هست. در برخی روستاها این مراسم در روزهاي پنجم، ششم و هفتم محرم آغاز مي شود و علت آن را ورود اهل بيت به كربلا ذكر مي كنند.
علم ها اغلب باني و علمچي دارند كه صاحب علم محسوب مي شوند. اين كار به طور موروثي از پدر به پسر بزرگ تر خانواده مي رسد.. روز علم بندان مردم را به وسيله چاووشي خواني يا اعلام از بلندگو آگاه مي سازند پس از جمع شدن مردم، بزرگان و سادات محل لباس ها، دستمال، پارچه ها و توغ towq علم را مي بندند و در حين كار اسپند دود مي كنند، یک نفر چاووشي مي خواند و ديگران صلوات مي فرستند.این آئین با شماره 627 در فهرست میراث معنوی کشور(ناملموس) به ثبت رسیده است.