مراسم «میلک دگیر کرده»یکی از سنت های دیرین شهر سرایان است که عصر روز ۱۴ شعبان (روز برات) به همت بانوان با روشن کردن شمع آغاز و تا غروب آفتاب ادامه می یابد. مردم شهرستان سرایان در روز ۱۴ شعبان (روز برات) صبح به سر مزار عزیزان و درگذشتگان خود میروند و بعدازظهر این روز، بانوان آیین و رسم ویژهای دارند که به میلک دگیر کرده (شمع روشن کردن) معروف است.
به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی خراسان جنوبی حسین یکتا مسئول اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان سرایان در این رابطه گفت: این مراسم عصر شروع میشود و تا نزدیکی غروب آفتاب ادامه دارد.
یکتا گفت: بر اساس مصاحبهها و پژوهش میدانی بانوان معتقدند که در این روز باید به چهار محل که مورد احترام آنهاست رفته و در آنجا برای برآوردن حاجات خود شمع روشن کنند. در این میان برخی از آنها که حاجاتشان برآورده شده، شیرینی، نقل و شکلات تقسیم میکنند.
وی با اشاره به اینکه این سنت هنوز در سرایان زنده است، ادامه داد: این چهار محل شامل «تکیه حضرت رقیه (س)، تکیه علیاصغر (ع)، آرامگاه توران شاه و مسجد میرهاشم» از مساجد قدیمی و اماکن مذهبی شهرستان سرایان است و بانوان در بعدازظهر روز ۱۴ شعبان (روز برات) با روشن کردن شمع در این چهار محل از خداوند متعال خواهان برآوردن حاجات (شفای مریضان و بیماران، ازدواج دختر و پسر، کار و عاقبتبهخیری، فرزنددار شدن، رفتن به کربلا و مکه) هستند و در موقع روشن کردن شمعها، دست خود را روی شمع و دودی که از سوختن آن حاصل میشد کشیده و بهصورت میزدند و همزمان این ذکر را میگفتند: «آتنا براتنا رحمتنا. یارب تو بنویس به نیکی نامه اعمال مرا» چون معتقد بودند که در این روز نامه اعمال افراد تا سال آینده نوشته میشود.
مسئول اداره میراث فرهنگی و گردشگری سرایان افزود: شرکت کنندگان در این آیین معتقدند، چون اتمام مراسم همزمان با شب ولادت امام زمان(عج) است در موقع غروب آفتاب حتماً به خانههایشان بروند و چراغ خانه را روشن کنند و یک شمع به نیت سلامتی امام زمان (عج) در محل خانه روشن کنند. به گفته اهالی این مراسم از زمان قدیم تا به امروز به همین ترتیب انجام میشده و تغییری نکرده است، خاطرنشان کرد: فقط در زمان خیلی دور شمعها را با چوب و پنبه فتیلهایی درست کرده و روشن میکردند و همچنین موقع غروب آفتاب خانههایشان را (با توجه به نبود برق) با استفاده از چراغهای دستی و پیسوزها روشن میکردند.
این آیین و مراسم به شماره ۱۴۵۶ در ۲۱ آبان ۱۳۹۶ در فهرست آثار معنوی کشور به ثبت رسیده است.