گردشگری بر مدار رویدادها عامل توسعه هدفمند گردشگری استان خراسان جنوبی
امروزه اگر گردشگری به بستری مناسب برای سرمایهگذاری و در مقابل صنعتی پیشران در توسعه اقتصادی کشور معرفی شده است باید تمام زمینهها، عوامل، امکانات فردی و دولتی، تمام رنگها و سلیقهها در کنار هم تجمیع شود تا با یک هم افزایی وفاق گونه این بستر را به حد اعتلای شکوه در هر منطقه جغرافیایی با هر استعداد و ظرفیتی که دارد برسد؛ اعم از استعدادهای طبیعی یا تاریخی و یا هر دو.
سیدامیر سلیمانی رباطی مسئول میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی شهرستان بشرویه در یادداشتی نوشت: طبیعت و جغرافیای زیست خراسان جنوبی تنوعی بینظیر از تمام اقلام و رویکردهای گردشگری را در خود جمع کرده است که در ترکیب با مواریث فرهنگی، مردم شناختی و در کنار آن کشاورزی به ظرفیتی منحصربفرد در افق توسعه استان تبدیل شده است.
شهرستانهای استان خراسان جنوبی هر کدام در زمینه میراثفرهنگی، مردم شناختی، طبیعت و اکوتوریسم و کشاورزی دارای استعدادند و تمرکز بر این داشتهها در قالبی که به عنوان رسالت بنیادین وزارت میراثفرهنگی گردشگری و صنایعدستی تحت عنوان “رویدادهای گردشگری” به استانها ابلاغ شده و قدمهای مؤثری نیز در این راه برداشته شده است میتواند به مهمترین پدیدهی جذب گردشگر، ماندگاری گردشگر، بازگشت متناوب گردشگر به محل وقوع رویداد سالانه، تشویق و ترغیب سرمایهگذاران با هدف توسعه تأسیسات گردشگری، توسعه صنایعدستی و هنرهای بومی منجر شود و در کنار آن انبوهی از جمعیت یک منطقه به صورت غیر مستقیم از منفعت ورود گردشگر متنعم شوند.
رویکرد رویداد محوری علاوه بر شناخت و معرفی ظرفیتهای هر منطقه به گردشگران، تناوب و نظم در برگزاری سالانه رویداد ناخوداگاه، گردشگران همسو با سلیقه و زمینه رویداد را به خود جلب میکند خواه آن رویداد ریشه در میراثفرهنگی یک منطقه داشته باشد و یا از طبیعت منطقه سرچشمه گرفته باشد و یا در حوزه غنی کشاورزی ریشه دوانده باشد.
طبیعتا در ایام تعطیل مردم سعی در مسافرت به مناطق دیگر را دارند و یا لیدرها و راهنمایان گردشگری در قالب تور مسافر و گردشگر را به مناطق مستعد گردشگری میآورند اما این موضوع جنبه عام گردشگری یا جنبه مردمی گردشگری محسوب میشود اما در مقابل نظم دهی به پدیدهی گردشگری با القای جذبه در بدنه ظرفیتها و تعریف مسیر و راه توسعه بر پایه گردشگری هدفمند با شاخص کردن عناصر خاص یک منطقه از طریق میراثفرهنگی گردشگری و صنایعدستی در سطح ملی، استانی و شهرستانی میتواند رویکرد گردشگری بر مدار رویدادهای هر منطقه را تقویت کند.
هر کدام از مناطق جغرافیایی خراسان جنوبی در حوزههای میراثفرهنگی، اقتصاد کشاورزی و یا طبیعت از داشتههای قابل قبول و مستعد در رویکرد رویداد محوری برخورداند شهرستانهایی مانند بشرویه، طبس، فردوس، سرایان و نهبندان با تکیه بر کویر به عنوان مهمترین مدل گردشگری طبیعت میتواند رویدادهایی در این قالب را تعریف کند و یا برگزاری جشنوارههای متکی بر اقتصاد کشاورزی مانند جشن برداشت انار در فردوس، زرشک در قاین، زیرکوه و درمیان، زعفران در قاین، سرایان و فردوس، عناب بیرجند و قائن، نخل و نرگس در طبس، و از همه مهمتر رویدادهای فرهنگی که کمتر به آن توجه شده و میتوان از توان سایر ارگانها در برگزاری آن بهرهمند شد بیشترین توان و ظرفیت در توسعه رویداد محوری گردشگری دارند لاجرم هر منطقهای صاحب افراد فاضل، دانشمند و یا عالم و یا نوعی خاص از مراسمات آیینی را دارا میباشد که عاملین و کارگزاران حقیقی و حقوقی مرتبط با آن بخوبی از این ظرفیتهای فرهنگی آگاهند.
در این زمینه همایش بزرگداشت علما و فضلا که در حیات علمی و فرهنگی هر شهرستان نقش مهمی داشتهاند مانند ملاعبدالله تونی بشروی، استاد بدیع الزمان فروزانفر و عناصر زاییده از بطن این نوع همایشها که بار گردشگری معنایی را متصور میشود مانند از قونیه (آرامگاه مولانا) تا بشرویه (زادگاه مفسر آثار مولانا)، پدیده وقف زمین گربه گی در بشرویه، ابن حسام خوسفی در خوسف، بوذرجمهر قاینی در قائن و مراسمات آیینی مانند علمگردانی بشرویه، بیل زنی خوسف و بسیاری موارد دیگر از این قبیل.
در خصوص چالش پیش روی گردشگری رویدادمحور باید گفت: اگرچه این نوع از گردشگری مزایای بسیار زیادی دارد اما شاید به تناسب بزرگی یا کوچکی رویداد و یا نوع محتوای رویداد نیازمند تأمین مالی باشد که معمولاً این نقص میتواند در کیفیت برگزاری رویداد چالش ایجاد کند اما در کنار بهرهگیری و الزام ادارات/نهادهای هر شهرستان میتوان از توان بخش خصوصی مانند صنایع بزرگ، کارخانجات، شرکتهای خصوصی و غیره به عنوان اسپانسر برگزاری رویدادها بهره برد تا نوع رویدادها دارای کیفیت شده و بتوان از ظرفیت آن به عنوان برند گردشگری هر منطقه استفاده کرد.
از مهمترین و جذابترین زیرمجموعههای گردشگری رویدادمحور که در خراسان جنوبی کمرنگ است تشکیل کمیتههایی با همکاری چند شهرستان مجاور یا هم فرهنگ و بهرهمندی از ظرفیت سمنها در جهت برگزاری رویدادها و جشنوارههای مرتبط با خوراک، تنقلات و غذاهای محلی است که در میان تمام ظرفیتهای گردشگری هر منطقه نوع رویدادهای مبتنی بر فرهنگ، آداب و رسوم سنتی، غذا و خوراک خراسان جنوبی با ظرفیتهای بالایی که دارد میتواند صاحب برندهای معروف در این زمینه شود.