این بخاری که به بخاری تزاری نیز معروف است پیشکش نمایندگی کنسول روسیه در بیرجند به حاکم قاینات، امیر ابراهیم شوکت الملک در دوره قاجاریه بوده است. رویه این بخاری که از جنس فلز ورشو و دارای تزئینات هست در روسیه تولید شده و به صورت نوار های پیش ساخته به بیرجند منتقل گردیده است، مخزن داخلی یا دیگ آن از جنس چدن است و احتمالاَ در بیرجند ساخته شده است. استاد سازنده این شومینه که احتمالا از روسیه برای اتصال قطعات به بیرجند آمده پس از قرار دادن محفظه چدنی دور آن را با یک دیوار آجری پر نموده و فرم داده است و رویه آن را با ورقه هایی نازک از فلز وَرشو نما داده و تزئین کرده است.
این بخاری در محل یکی از طاق های گنبدخانه مرکزی قرار داده شده و دوطرفه می باشد که از دو سمت فضا را گرم می کرده است، یک سمت آن در فضای تشریفاتی و سمت دیگر آن در راهروی بنا قرار گرفته است. قسمتی از بخاری که در راهرو واقع شده دارای دو دریچه، یکی برای ورود سوخت و دیگری برای تخلیه خاکستر بوده و نیز دارای یک دسته برای تنظیم هواکش بخاری در قسمت فوقانی بوده است و خدمه عمارت امور مربوط به تغذیه، تخلیه، روشن و خاموش کردن بخاری را از این قسمت انجام میداند.
روش کار آن بدین شکل است که پس از ریختن ذغال سنگ و چوب به داخل مخزن بخاری آن را آتش زده و دریچه تنظیم هوا (یا دودکش) را با عقب کشیدن میله ای که در قسمت بالای بخاری تعبیه شده، باز می نمودند تا دود غلیظ اولیه خارج گردد، پس از خارج شدن دود که فقط ذغال گداخته در مخزن باقی می ماند، دریچه دودکش را می بستند تا بخاری اتلاف گرما نداشته باشد. در اثر حرارت، مخزن بخاری و دیواره ها داغ شده و چون در میان دیوار کار گذاشته شده، از دو سمت، دو فضای متفاوت را گرم می‌کرده‌است.
سمت اصلی بخاری که در اتاق مرکزی ساختمان (اتاق کلاه‌فرنگی) واقع شده‌است فاقد درب و دریچه بوده و این امر باعث می‌شده دود و خاکستر، فضای داخلی اتاق را آلوده نسازد و در‌ضمن نیاز نباشد که خدمه برای تغذیه و تخلیه بخاری به آن اتاق وارد شوند.
این بخاری مربوط به اواخر دوران قاجار (حدود 140 سال پیش) است. از این نوع بخاری، دو نمونه مکعب مستطیل و استوانه ای در عمارت جای گرفته است. یک بخاری برای تأمین گرمای اتاق گنبدخانه و دیگری برای گرم نمودن تالار گردهمایی یا ناهارخوری بوده است.
Audio Introduction: Two-way fireplace